R = Racen: De historische wortels van de 911 R

In 2016 presenteerde Porsche de 911 R op de Autosalon van Genève. Zijn voorvader verscheen een kleine 40 jaar geleden: een raceauto met 210 pk die werd goedgekeurd voor gebruik op de weg. We blikken even terug.

Het begon allemaal met een testrapport. Porsche-medewerker Rolf Wütherich vatte het doel van het 911 R-project in de herfst van 1966 samen: “Er moet een auto worden gebouwd die qua vermogen-gewichtsverhouding superieur is aan de huidige concurrentie.” De technicus, die later bekend zou worden als de racemonteur van James Dean, voert de bijbehorende berekeningen nauwgezet uit. Met een leeggewicht van 800 kg en een motorvermogen van 210 pk was de vermogen-gewichtsverhouding van de auto minder dan 4 kg per pk – 1,5 kg minder dan die van de concurrentie in die tijd. Met een dergelijke auto zou Porsche kunnen domineren in de GT-sport, net zoals de 356 met Carrera-motor een decennium eerder had gedaan. Dit zou een enorme opgave worden, want de 911 kwam aanvankelijk maar langzaam vooruit in de autosport. Nadat een fabrieksteam in 1965 met een licht aangepaste 911 deelnam aan de Rally van Monte Carlo, raceten alleen individuele auto’s met de 911 in GT-races. De successen van met name privé-eigenaar Eberhard Mahle in het Europese heuvelklimkampioenschap deden de mensen in Zuffenhausen nadenken over het idee om een raszuivere racewagenversie van de 911 te ontwikkelen.

“Er moet een voertuig worden gebouwd dat qua vermogen-gewichtsverhouding superieur is aan de huidige concurrentie.” Rolf Wütherich

In oktober 1966 werd een eerste lichtgewicht testauto van het type 911 R (R = Racing) gebouwd en getest op het nieuwe slipblok in Weissach en op het racecircuit in Hockenheim. De gemeten prestatiegegevens toonden het grote potentieel van dit idee aan: Met een rondetijd van 2 min. 17,5 sec. was de 911 R slechts 12 seconden langzamer dan de recordtijd, die door een Porsche 906 Carrera 6 was neergezet. Voor een GT-auto is deze rondetijd een uitstekend cijfer, want het type 906 was een echte Groep 4 raceauto in het wereldkampioenschap sportwagens.

Samen met het lage gewicht zorgde de motor van de 911 R voor uitstekende rijprestaties. De auto werd aangedreven door een zescilinder vlakke motor, die sterk leek op de motor die ook in de Porsche 906 Carrera 6 werd gebruikt. De racemotor van het type 901/22, die was uitgerust met dubbele ontsteking, titanium drijfstangen en grote drievoudige carburateurs, had een vermogen van 210 pk bij 8.000 tpm. Met deze motor accelereerde de 911 R in 5,9 seconden van nul naar 100 km/u en legde hij vanuit stilstand een kilometer af in slechts 24,2 seconden – één seconde sneller dan een Porsche 904 Carrera GTS en maar liefst 5 seconden sneller dan een Alfa Romeo GTA.

4 prototypes

In 1967 werden vier prototypen van de 911 R gebouwd, waarbij alle mogelijkheden van de homologatieformule voor de autosport werden benut. Gebouwd onder het motto van maximaal lichtgewicht design, werden de voorklep, voorvleugels, deuren en bumpers gemaakt van glasvezelversterkt polymeer. Deze met glasvezel versterkte onderdelen worden geproduceerd door het bedrijf Karl Baur uit Stuttgart. De gewichtsreducties hebben betrekking op bijna alle onderdelen van de auto. De voorruit was gemaakt van dun 4 mm glas en de andere ruiten waren van 2 mm dik plexiglas. Alles wat niet absoluut noodzakelijk was, werd weggelaten. Purisme in zijn puurste vorm. In het afgewerkte interieur werden bijvoorbeeld twee van de vijf instrumenten, de asbakken en sigarettenaanstekers en de zonneklep van de voorpassagier verwijderd. Het zwengelmechanisme voor de zijruiten werd weggelaten en voor deze functie werden gewone lederen riemen gebruikt. Vergeleken met een standaard productie 911 S – die met 1030 kg allesbehalve een zwaargewicht is – bedroeg de totale gewichtsbesparing 230 kg.

Porsche was echter voorzichtig met zijn beslissing over het productievolume van de eerste echte 911 race sportwagen. Met een geschatte verkoopprijs van 45.000 DM is een 911 R bijna twee keer zo duur als een gewone 911 S. Gezien de economische recessie die midden jaren zestig voelbaar werd, was het aantal van 500 voertuigen dat nodig was voor een GT-homologatie zeer onwaarschijnlijk. In mei 1967 besloot het management van Porsche daarom om slechts 19 exemplaren van het type 911 R te produceren. 15 daarvan zouden aan individuele klanten worden verkocht, terwijl de overige vier bij het bedrijf zouden blijven voor motorsportwedstrijden.

Omdat homologatie als gewone Gran Tourismo onmogelijk was, deed het fabrieksteam alleen mee aan races in de ietwat exotische GT-prototypeklasse (GTP) met 2 liter cilinderinhoud. De 911 R maakte zijn racedebuut in juli 1967 op het Circuito del Mugello, dat dat jaar nog meetelde als race voor het wereldkampioenschap. De coureurs Vic Elford en Gijs van Lennep finishten achter twee Porsche 910 raceauto’s en behaalden een uitstekende derde plaats algemeen in hun 911 R. Niet alleen hadden ze de hele Alfa-vloot achter zich gelaten, ze versloegen ook een Ford GT40 Mk III, die de vierde plaats veroverde. Bij de endurancerace “Marathon de la Route” in 1967 gingen coureurs Hans Herrmann, Vic Elford en Jochen Neerpasch aan de start. Na 84 uur op de Nürburgring reden ze naar de overwinning in een 911 R uitgerust met een halfautomatische Sportomatic-transmissie. In september 1967 veroverde Gerhard Mitter de eerste plaats in de categorie sportauto’s met een cilinderinhoud tot 2 liter tijdens de “ADAC Hill Climb Trophy”-race in de Zwabische Alpen. De auto nam ook deel aan andere races in de rally motorsport. Vic Elford won bijvoorbeeld de “Rallye Coupe des Alpes” in 1967; in 1968 herhaalde de 911 R zijn podiumplaats in Mugello en in 1969 reed Gérard Larrousse naar de eerste plaats in de “Rallye Neige et Glace”. Deze successen werden in het najaar gevolgd door nog een algemene overwinning van Larrousse in de “Tour de Corse”. De eerste plaats in de “Tour de France” in 1969, ook met Gérard Larrousse achter het stuur, zou het belangrijkste racesucces van een 911 R ooit zijn.

Wereldrecords in Monza

In het najaar van 1967 trok een 911 R veel aandacht vanwege zijn ongebruikelijke record. Vier Zwitserse autocoureurs, Jo Siffert, Dieter Spoerry, Rico Steinemann en Charles Vögele, gingen op weg om in Monza verschillende endurance wereldrecords te breken. Toen hun Porsche 606 Carrera 6 ongeschikt bleek voor de zeer steile ritten, stuurde de Porsche-fabriek snel een 911 R als vervangend voertuig. De auto werd niet alleen op zijn eigen wielen van Zuffenhausen naar Monza gereden. De motor had toen ook al 100 uur op de dynamometer gestaan. De enige voorbereiding die nodig was, was het wijzigen van de versnellingsbakverhoudingen. Om het tandwiel van de hoogste versnelling gedurende 96 uur op volgas te houden, werden de 4e en 5e versnelling voorzien van een identieke high-speed overbrengingsverhouding. De recordrit vond begin november 1967 plaats en duurde drie dagen en drie nachten. Na 20.000 km vol gas waren er vijf nieuwe wereldrecords en 14 internationale klasse-records gevestigd – allemaal met een gemiddelde snelheid van meer dan 200 km/u.

Voor degenen onder jullie die zich echt willen verdiepen in het onderwerp 911 R, raden we ten zeerste aan >> dit boek aan!